0216 387 0 388

TENFİZ NE DEMEK?

tanıma ve tenfiz

 

Tenfiz, kelime anlamı itibariyle hükmü yürütmek, infaz etmek demektir. Hukuki bir terim olarak ise, bir hükmü yerine getirmek, uygulanabilir hale getirmek demektir. Türk hukukunda, icrai nitelik taşıyan yabancı mahkeme kararlarının hukuk sisteminde uygulanabilir hale gelmesini sağlamak için hükümle ilgili karar verilmesi şeklinde karşımıza çıkar. Gerçekten de yabancı mahkemelerin verdikleri kararlar ister icrai, ister tespit ya da yenilik doğurucu bir hüküm olsun doğrudan Türk hukukunda uygulanabilir olma özelliğine sahip değildir. Bu kapsamda yabancı bir mahkeme tarafından verilen icrai nitelikteki bir hüküm, tenfizine karar verilmesiyle Türk hukuk sisteminde uygulanabilir hale gelir.

Tanıma ve tenfiz, Türk hukukunda hüküm doğurması istenen yabancı mahkeme kararları için söz konusu olabilecektir. Kural bu olmakla birlikte MÖHUK m. 60 kapsamında kesinleşmiş ve icra edilebilir kabiliyette veya tarafları bağlayıcı yabancı hakem kararlarının da tenfizi istenebilir. Hem tanıma hem de tenfiz kararlarının verilebilmesi yabancı mahkeme kararlarının kesinleşmiş kararlar olmasına bağlıdır. Bir kararın kesinleşmiş bir karar olup olmadığı o yabancı devletin hukukuna göre belirlenir. Bu iki kavram, alt başlıklar halinde aşağıda detaylı olarak incelenecektir.

Tanıma Nedir?

Yabancı bir mahkeme kararının tanınması, kararın kesin delil ya da kesin hüküm olarak Türk hukukunda kabul görmesi anlamına gelir. Örnek vermek gerekirse; soybağının reddi, babalığın tespiti, boşanma veya miras sözleşmesinin iptali gibi yabancı mahkeme kararlarının Türk hukukunda kesin hüküm olarak kabul edilmesi tanıma davasının konusudur.

Tanıma şartları, MÖHUK m. 58 uyarınca tenfizin şartlarının taşınmasına bağlanmıştır. Tenfizin şartları, aşağıda detaylıca incelenecektir. Bu başlık altında belirtilmesi gereken önemli bir husus ise, tenfizin şartlarından olan karşılıklılık ilkesi tanıma kararı verilebilmesi için şart koşulmamış olmasıdır. Yani Türkiye ile kararın verildiği yabancı mahkemenin devleti arasında bir anlaşma bulunmasa ve ilgili yabancı devletin hukukunda tanıma kurumu olmasa dahi tanıma işlemi yapılabilecektir.

Tenfiz Nedir?

Yabancı devlet kanunlarına göre kesinleşmiş ve icra edilebilir nitelikte olan yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de icra edilebilmesi, yetkili Türk mahkemesinin vereceği karara bağlıdır. Tenfiz kararı verilebilecek olan hükümlerin hangi sıfatlı yabancı mahkeme tarafından verildiği önemli değildir. Önemli olan tek husus, kararın bir özel hukuk uyuşmazlığı neticesinde verilmiş olmasıdır. Ceza hükümleri kural olarak bu kapsamda değildir ancak yine m. 50’ye göre ceza kararlarında yer alan kişisel haklarla ilgili hükümlerin bu kapsamda değerlendirilmesi mümkündür.

Tenfiz Şartları Nelerdir?

Tenfiz şartları MÖHUK m. 54’te düzenlenmiştir. Bu şartları maddeler halince inceleyecek olursak:

  • Türk mahkemeleri tarafından yabancı mahkeme kararlarının tenfiz edilebilmesi karşılıklılık ilkesine bağlanmıştır. Yani yabancı bir mahkeme kararının Türk hukuku kapsamında uygulanabilir hale gelmesi için Türkiye ile ilgili yabancı mahkeme kararını veren mahkeme devleti arasında bir anlaşma olmalı ya da söz konusu devlet kanunlarında veya fiili uygulamalarında Türk mahkemelerinin kararlarının tenfiz edilebilmesi mümkün kılınmış olmalıdır.
  • Yabancı mahkeme kararının Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olması veya aslında yetkisi olmayan bir yabancı mahkemenin yetkilendirilmiş olması ve buna davalı tarafından itiraz edilmemiş olması da aranan şartlar arasındadır.
  • Hükmün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması şartı da aranan şartlardan biridir. Kamu düzeni kavramı her devlet bakımından değişkenlik gösteren bir kavramdır. Dolayısıyla kararı veren yabancı mahkemenin kamu düzenine aykırılık teşkil etmeyen bir mahkeme kararı Türk kamu düzenine aykırı olabilir. Bu durumda ilgili kararın tenfiz edilmesi mümkün olmayacaktır.
  • Mahkeme kararının verildiği ülkenin yasaları uyarınca kesinleşmiş olması gerekmektedir.
  • Son olarak aranan şart ise, hukuki dinlenilme hakkı zedelenerek hakkında ve gıyabında yani usulüne uygun bir şekilde mahkemeye çağrılmadan karar verilen kişinin bu hususlara dayanarak Türk mahkemelerine itiraz etmemiş olmasıdır.

Tanıma ve Tenfiz Davası Arasındaki Fark Nedir?

Tanıma davası ile tenfiz davası arasındaki en önemli fark; yabancı mahkeme tarafından verilen kararın icrai nitelikte olup olmadığı hususundadır. Tenfizden farklı olarak tanımada kararın uygulanması için devlet organlarının aktif olarak icrai işlemler yapması gerekmez. Örneğin yabancı mahkeme tarafından hükme bağlanan para alacağının ilişkin bir kararın Türkiye’de uygulanabilmesi için icra müdürlüklerince işlemler yapılması gerekecektir. Bu nedenle bu tür kararlar için tenfiz davası açılması gerekmektedir. Ancak bir boşanma kararı söz konusu ise bu kararın yalnızca Türkiye’deki kurumlarca kabul görmesi yeterli olacağından tanıma davası açılmalıdır.

Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi İçin Hangi Mahkemeye Başvurulmalıdır?

Tanıma ve tenfiz davaları hakkında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemeleridir. Boşanma, velayet, nafaka gibi aile hukukuna ilişkin davalarda ise aile mahkemeleri görevli olacaktır. Yetkili mahkeme ise, tenfiz isteminin karşı tarafı olan kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sakini olduğu yer, o da mevcut değilse Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biridir. Konusu belirli bir değerle ilgili olan davalarda, uyuşmazlık konusu değer üzerinden harç belirlenir. Kararın tenfiz edilmesinde hukuki yararı bulunan herkes tenfiz davası açılmasını isteyebilir. Kanunda belirtilen unsurları içeren bir dilekçe ile tenfiz isteminde bulunulabilir. Dilekçeye ek olarak yabancı mahkeme ilamının usulen onaylı aslı, bir örneği, onanmış tercümesi ve ilamın kesinleştiğini gösteren onanmış yazı ve noter onaylı tercümesi eklenir.

Tanıma Tenfiz Nüfus Müdürlüğü’nden Yapılabilir Mi?

Nüfus Hizmetleri Kanunu’nda yapılan değişiklikle boşanma, evliliğin butlanı, iptali veya mevcut olup olmadığına dair kararların mahkeme kararına gerek olmaksızın tanınması imkanı getirilmiştir. Buna göre yabancı mahkeme kararlarının kamu düzenine aykırı olmaması ve kesinleşmiş olması halinde tanıma davası açmaya gerek olmadan nüfus kayıtlarında değişiklik yapılabilecektir.

Yabancı Mahkeme Boşanma Kararının Tanınması İçin Dava Açılabilir Mi?

Nüfus Müdürlüğü’ne başvurarak yabancı mahkemelerde verilen boşanma kararlarının tanınması mümkündür. Ancak talebin nüfus müdürlüklerince reddedilmesi halinde ya da doğrudan boşanma kararının mahkemece tanınması için dava da açılabilir.

Tanıma ve Tenfiz Davası Yargıtay Kararları

“İstinaf mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, mahkemece davaya konu hakem kararının tenfizine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmasa da davanın dava açılırken alınan maktu harçla sonuçlandırılmasına rağmen kararda nispi harç ve vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, esas hakkında yeniden hüküm tesis edilmek suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.” (Yargıtay 11. HD 2020/4516 E. 2021/6853 K.)

“…davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine iadesine karar verildiği, bu karar sonrasında mahkemece, tanıma ve tenfiz davalarında yetkili mahkemenin kendisine karşı tanıma ve tenfiz istenenin Türkiye’deki ikametgahı yer mahkemesinin olması, kendisine karşı tanıma ve tenfiz istenen kişinin Türkiye’deki ikametgahının Gebze olması bu yerin de Gebze ilçesi sınırları içinde olması nazara alınarak davalı vekilinin yetki itirazı yerinde görülmekle yetkisizlik kararı verildiği, hüküm 27/09/2019 tarihinde kesinleştiği ve dosyanın Gebze Aile Mahkemesine gönderildiği,Gebze 5. Aile Mahkemesince, davanın kabulüne karar verildiği, bu kararın istinaf edilmesi üzerine Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2.Hukuk Dairesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi arasında yargı yerinin belirlenmesi açısından uyuşmazlığın ortaya çıktığı anlaşılmaktadır…Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince; Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi’nin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE…”  (Yargıtay 5. HD 2021/9487 E. 2021/14016 K.)

Tanıma ve tenfiz ile ilgili merak ettiğiniz soruları aşağıdaki form aracılığıyla bizlere iletebilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Popüler Konular

  • İstinaf mahkemesi nedir
    İSTİNAF MAHKEMESİ NE KADAR SÜRER?
    18 Mayıs 2020 İstinaf mahkemesi ne kadar sürer ve davalar ne kadar sürer sorularının cevabı birçok farklı kritere bağlıdır. Bu kriterler; Mahkemenin iş yoğunluğu Hakimin yargılama hızına verdiği...
  • Tapu İptal
    TAPU İPTAL DAVASI
    23 Kasım 2018   Tapu iptal davası; bir taşınmazın hukuka aykırı olarak tapuya tescili halinde tapu kaydının mahkeme aracılığıyla düzeltilmesi için açılan dava türüdür. Bir mülkün miras ya...
  • kira sözleşmesi örneği
    KİRA SÖZLEŞMESİ ÖRNEĞİ
    8 Temmuz 2021   Kira sözleşmesi örneğine çoğu kişi ihtiyaç duymuştur. Günlük hayatımızda en çok kullanılan sözleşme türlerinden birisidir. Herkes, hayatının belli bir döneminde bir kez de olsa...
  • Avukat Maaşları
    AVUKAT MAAŞLARI
    29 Eylül 2020   Avukatlık ve hukuk okumak bu ara çok popüler. Sürekli aldığımız sorular arasında “avukat maaşları ne kadar?” “hukuk okumak mantıklı mı?” soruları başı çekmeye başladı....
  • Yıllık İzin
    İSTİFA EDEN İŞÇİNİN HAKLARI
    12 Kasım 2018   İstifa eden işçinin hakları sanılanın aksine oldukça fazladır. İş yerinde yaşadığı olumsuzluklar veya daha iyi bir iş bulması nedeniyle her gün bir çok işçi...

BENZER BAŞLIKLAR

  • İŞ KAZASI NEDİR?
    İŞ KAZASI NEDİR?
    23 Kasım 2018   İş kazası geçiren işçilerin sayısı her geçen yıl daha da artmaktadır. 2020 yılının ilk beş ayında 737 işçi hayatını kaybetmiştir. Bir yılda ortalama 422.000...
  • İŞ KAZASI BİLDİRMEME CEZASI
    İŞ KAZASI BİLDİRMEME CEZASI
    12 Aralık 2019   İş kazası geçiren çalışan sigortalının durumunun işveren tarafından SGK’ya bildirilmesi gerekmektedir. İşveren tarafından iş kazası bildiriminin yetkili yerlerden biri olan Sosyal Güvenlik Kurumu’na zamanında...
  • İKALE SÖZLEŞMESİ
    İKALE SÖZLEŞMESİ
    18 Mart 2020 İkale, işçi ile işverenin karşılıklı anlaşarak iş sözleşmesini feshetmelerine verilen addır. Son dönemde uygulamada işçi ve işverenin aralarındaki sözleşme ilişkisini karşılıklı irade beyanları ile sona...
  • HAKLI FESİH SEBEPLERİ NELERDİR?
    HAKLI FESİH SEBEPLERİ NELERDİR?
    2 Temmuz 2022   Haklı fesih sebepleri, işçi ile işveren arasındaki hizmet sözleşmesini her iki tarafın sona erdirebilmesini sağlar. Bu kapsamda sözleşme ilişkisini devam ettirmek fesih hakkını kullanan...
  • İŞÇİ HAKLARI
    İŞÇİ HAKLARI
    15 Şubat 2019   İşçi hakları ve özellikle işten çıkarılan işçinin hakları çoğu zaman işverenler tarafından göz ardı edilmektedir. Bu haklardan işçilerin yararlanmaması için çaba sarf edilmektedir.  İşçi...