0216 387 0 388

HİZMET TESPİT DAVASI

hizmet tespiti davası

 

Hizmet tespit davası konusuna girmeden önce; iş hayatında en sık karşılaşılan sorunlardan biri, işveren tarafından sigortalı işçilerin Kuruma bildirilmemesi veya işçilerin ücretlerinin daha az bildirilmesi dolayısıyla eksik sigorta primi ödenmesi hususudur. Peki bu durumda kişilerin yapabilecekleri nelerdir? Bu durumu telafi edebilecek herhangi bir hukuki yol var mıdır? İş sözleşmesine sosyal güvenlik hakları ile ilgili konulan maddelerin geçerliliği nedir?

Bu makalemizde hizmet tespit davası ile ilgili merak edilen birçok soruya cevap bulabileceksiniz. Makalemizde bulamadığınız sorular veya konu ile ilgili işçi avukatı hizmetinden yararlanmak için sitemizde bulunan iş hukuku avukatı sekmesini ziyaret edebilir ayrıca avukata sor hizmetimizden yararlanarak sorularınızı iletebilirsiniz.

Sigortasız İşçi

Sigortasız işçi kavramı sanılanın aksine hukukumuzda mevcut değildir. Kanunlarımızda sigortalılığın başlangıcı yani kişinin sigortalı sayılması durumunun genel olarak işe başlama ile gerçekleştiği kabul edilir. Ayrıca işveren veya işçi tarafından SGK’ ya herhangi bir bildirim veya tescil yapılmaksızın kişi sigortalı sayılır. Dilimize sigortasız işçi olarak yerleşen kavram aslında kelime anlamı ile yanlıştır. Hukukumuzda böyle bir kavram olmadığı gibi sigortalılığın zorunlu oluşu benimsenmiştir. Sigortasız çalışmak kanunen mümkün değildir. Anayasa uyarınca herkes sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Kişilerin sahip olduğu bu hak kaldırılamaz, azaltılamaz, vazgeçilemez ve devredilemezdir. İş sözleşmesine bu yönde konan hükümler veya sözlü olarak bu yönde yapılan anlaşmalar geçersizdir. Hukuken hiçbir anlamı bulunmamaktadır. Bunun sonucu olarak da hizmet tespit davasından feragat mümkün değildir. Nitekim bu husus Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Sigortalılığın zorunlu oluşu (…)” başlıklı hükmünde de belirtilmiştir. Hizmet tespit davası ise kişilerin zedelenen sosyal güvenlik haklarına kavuşmaları için başvurulan hukuk yoludur.

İş kazası geçirdiyseniz ve sosyal güvenlik haklarınızdan mahrum bırakıldığınız için tedavi zorluğu yaşıyorsanız, hak kaybı yaşamamak için sitemizde bulunan iş kazası makalemizi de okumanızı tavsiye ederiz. İş kazası ile ilgili konularda avukat hizmetinden yararlanmak istiyorsanız sitemizde bulunan iş kazası avukatı sekmesini ziyaret ederek konusunda tecrübeli ve uzman avukatlarımız ile iletişim kurabilirsiniz.

Sigortasız İşçi Çalıştırma

İşveren tarafından kişinin sigortalılığının Kuruma bildirilmesi zorunludur. Bu zorunluluğun yanında sigortalı da sigortalılığını Kuruma bildirebilir. Bu hususta dikkat edilmesi gereken husus kişinin kendi sigortalılığını Kuruma bildirmemesi aleyhine delil teşkil etmeyecektir. Kanun bunu açıkça düzenlemiştir. Yani işçinin sigortalılığını bilerek, isteyerek veya zoraki olarak kuruma bildirmemiş olması onun sosyal güvenlik hakkını kullanamayacağı anlamına gelmediği gibi açılan hizmet tespit davasında da aleyhine delil olarak sunulamayacaktır.

Kişinin sigortalılığının Kuruma bildirilmemesi, verilen bilgilerin yanlış veya eksik bildirilmesi durumunda işverenin sorumluluğu doğacaktır. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu madde 102 uyarınca, yapılan ihlalin niteliğine ve ihlalin sürdüğü zamana göre işverene idari para cezası verilecektir.

Hizmet Tespit Davası Eksik Prim

İşveren tarafından bildirinin eksik veya yanlış yapılması hizmet tespit davasının konusunu oluşturur. Ayrıca işverenin sorumluluğunu da doğuracaktır. Nitekim bu durumu ihlal eden en basit davranışlar bile yaptırıma tabi tutulmaktadır. Sosyal güvenlik hakkından vazgeçilemeyeceği gibi bu hakkın azaltılması da söz konusu olamaz. Kişinin asıl aldığı ücretin Kuruma az bildirilmesi sıkça karşılaşılan durumlardan biridir. Genellikle işçilerin aldığı ücretin bir kısmı banka üzerinden yatırılırken Kuruma bildirilmeyen kısmı elden işçilere verilmektedir. Oysa ki işverenler, sigortalıların primlerini eksiksiz olarak ödemekle yükümlüdürler.

İşverenin yükümlülüklerinden biri de eşit davranma yükümlülüğüdür. İşyerinde ayrımcılığa uğradığınızı düşünüyorsanız ayrımcılık tazminatı ile ilgili makalemizi okumayı unutmayın.

Eksik Sigorta Günü

Sigorta primi ücretinin miktarı dışında kişinin sigortalı olarak çalıştığı gün sayısının Kuruma eksik bildirilmesidir. Bu durumda işçi hizmet tespit davası açarak sigortalı olarak bildirilmeyen günlerin sigortalı sayılmasını sağlayabilir.

Hizmet Tespit Davası Nedir?

Çalışanın sigortalı olarak Kuruma bildirilmemesi, sigorta priminin hiç ödenmemesi veya eksik ödenmesi, Kuruma bildirilen düşük ücret nedeniyle sigorta priminin olması gerekenden az ödenmesi ve sigortalı sayılan gün sayısının Kuruma eksik bildirilmesi durumlarında işçilerin uğradığı hak kayıplarını telafi etmek için açılan dava, hizmet tespit davasıdır. Mahkeme kararıyla sigorta primi ödenmeksizin çalışmanın yani günlük kullanımdaki anlamı ile sigortasız işçiliğin, eksik veya yanlış tutarda sigorta primi ödendiğinin tespiti halinde sosyal güvenlik haklarının kullanımında mahkeme kararında belirtilen prim ödeme gün sayıları ve prim tutarı dikkate alınacaktır. Bu davanın sonucunda kişi, kuruma bildirilmediği günler için geçmişe dönük olarak sigortalı sayılır. Böylece sosyal güvenlik haklarından buna göre yararlanır.

Hizmet Tespit Davası Kazanılırsa Ne Olur?

Hizmet tespit davası kişinin lehine sonuçlanırsa işçinin talep ettiği yıllar içerisindeki sigorta primleri işveren tarafından ödenir. Sadece sigorta primleri değil, bu dönemde işleyen yasal faiz de işçiye ödenir. İşveren aynı zamanda bu dönem içerisinde vergi dairesine ödenmeyen gelir vergisini de ödemek zorundadır. SGK ve vergi dairesi söz konusu dönem için işverene ceza kesebilir. Ceza verilmesi halinde işveren bu cezayı da ödemekle yükümlü olacaktır.

Hizmet Tespit Davası Zamanaşımı

Hizmet tespit davası hak düşürücü sürenin işlediği bir dava çeşididir. Bunun anlamı ise kanundan belirtilen sürenin geçmesinden sonra bu davanın açılabilmesi mümkün değildir. Nitekim hak düşürücü süre hakkın ortadan kalkmasına neden olmaktadır.

Hizmet Tespit Davası Hak Düşürücü Süre

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu madde 86 uyarınca, hak kaybına uğrayan sigortalılar, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde hak kaybının telafi edilmesini hizmet tespit davası açarak mahkemeden isteyebilir. Kanunun belirttiği süre zamanaşımı süresi değil hakkın ortadan kalkmasına neden olan hak düşürücü süredir. Dava açabilmek için 5 yıllık sürenin kaçırılmaması gerekmektedir.

Hizmet Tespit Davası ve İşçi Alacakları

Hizmet tespiti ve işçi alacaklarının tahsili aynı dava içerisinde ileri sürülemez. Daha önce tartışmalı olan bu konu Yargıtay’ın örnek kararları neticesinde kısmen tartışmaya kapanmıştır. Bunun nedeni yargılama esasları ve talep dayanaklarında esaslı farklılıklar bulunmasıdır. Eğer ki bu iki talep aynı dava dilekçesinde talep edilirse, hakim davaların ayrılmasına karar verir. Sonuç olarak 2 ayrı dava üzerinden talepler incelenecektir.

Sigorta Priminin Eksik Yatırılması ve Haklı Nedenle Fesih

Kanun, Yargıtay’ın istikrar kazanmış görüşü ve mahkeme uygulamaları ile sabittir. İşçinin sigortalı olarak Kuruma bildirilmemesi, sigorta priminin eksik ödenmesi veya Kuruma bildirilen düşük ücret nedeniyle eksik sigorta primi ödenmesi halinde hizmet tespit davası açılabileceği gibi, işçinin haklı nedenle fesih hakkı da bulunmaktadır.

Hizmet Tespit Davası Yargıtay Kararları

Konuyla ilgili örnek bir Yargıtay kararında şu ifadeler kullanılmıştır; “Somut olayda, davacı taraf, sigorta primlerinin ödenmemesi sebebiyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini iddia etmiş, davalı taraf ise davacının istifa ederek işten ayrıldığını savunmuştur. Her ne kadar mahkemece, davacının istifa ettiği ve istifa eden işçinin kıdem tazminatına hak kazanamayacağı gerekçesiyle kıdem tazminatı talebinin reddine karar verilmiş ise de; tüm dosya kapsamına göre davacının 16.09.2010 tarihinde geçmiş çalışmalarına yönelik sigorta primlerinin ödenmemesi nedeni ile iş sözleşmesini haklı sebeple feshettiği anlaşılmaktadır. Mahkemece kıdem tazminatı talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe reddine karar verilmiş olması hatalıdır. (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi 2017/45702 E., 2018/1877 K. ve 06.02.2018 tarihli ilam)

Sosyal güvenlik hakkı işçilerin en önemli haklarından biridir. Bu hakkınızdan eksiksiz yararlanmak istediğiniz için işten çıkarıldıysanız işçi hakları veya işinizden istifa ettiyseniz istifa eden işçinin hakları konulu makalemizi okumayı unutmayın. Talep edebileceğiniz işçi alacaklarının tutarını öğrenmek için sitemizde bulunan tazminat hesaplama sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Hizmet Tespit Davası Arabuluculuk

Hizmet tespit davası, İş Kanunu’nda öngörülen zorunlu arabuluculuk kapsamının dışındadır. Bu demek oluyor ki bu davayı açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu bulunmamaktadır. Farklı bir alacak talebiniz varsa öncelikle iş davalarında arabuluculuk konulu makalemizi okumanız menfaatinize olacaktır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

8 Soru

  • bülent aygün 22 Nisan 2022 00:12

    2000 yılından 2019 yılına kadar bir firmada çalıştım. Hiç sigortam yatırılmamış. Resmi bir evrağım bulunmamakta ancak şahitlerim var. Ayrıca kredi kartlarımın ekstre adresleri de bu firmanın adreslerine gelmekteydi.
    Eşim devlet memuru ve beni kendi üzerinde bakmaya yükümlü olarak göstertmiş.
    Bu şartlar altında tespit davası açabilirmiyim

    • Besler Hukuk 27 Nisan 2022 16:01

      Açabilirsiniz.

  • Hüseyin Salih Korucu 15 Nisan 2022 17:31

    Merhaba,
    Annem adına yazıyorum. Annem 10 yıl özel bir kuruluşta sigortasız çalıştırıldı. Daha sonra SGK için denetime geldiler. Ve o dönem burada kaç yıldır çalışıyorsunuz diye sorduğunuzda 2 aydır dediler aslında 10 yıldır çalışıyorlardı. Bu beyana istinaden üzerinden 7/8 yıl geçti şimdi geçmişe dönük dava açabilme ihtimali var mıdır ?

    • Besler Hukuk 20 Nisan 2022 15:57

      İşten ayrıldığı tarih önemli.

  • Necip Aktaş 6 Nisan 2022 13:04

    22,,, 02 1999 ve 2005 tarihler arasında sigortasız çalıştırdı ve ben dava açtım davayı kazandım 1. Ayın 20’si 2021’de neticelendi nasıl yatırırlar çok mağdurum yardımcı olabilir misiniz

    • Besler Hukuk 6 Nisan 2022 13:23

      Siz o tarihler için prime hak kazanmış oldunuz. İşverenin yatırması gerekmiyor.

  • Mehmet kavaklı 23 Mart 2022 21:19

    Sayın avukat bey hizmet tespit davasıni yerel mahkemenin kararıyla kısmen kabulüne karar verildi fakat karşı taraf istinaf mahkemesine gitti.benim hizmet tespit açma tarihi 2016 verilen.kazandigim tarih 2019 istinafa gitme tarihi toplam 6 sene oldu bilirkişinin hesabı 2016 nin asgari ücreti sorun şu istinaf yerel mahkemenin verdiği kararı onaylarsa bilirkişinin vermiş olduğu ücretten mi yoksa yeniden hesaplanır mi 2022 asgari ücrete göre.

Popüler Konular

  • İstinaf mahkemesi nedir
    İSTİNAF MAHKEMESİ NE KADAR SÜRER?
    18 Mayıs 2020 İstinaf mahkemesi ne kadar sürer ve davalar ne kadar sürer sorularının cevabı birçok farklı kritere bağlıdır. Bu kriterler; Mahkemenin iş yoğunluğu Hakimin yargılama hızına verdiği...
  • Tapu İptal
    TAPU İPTAL DAVASI
    23 Kasım 2018   Tapu iptal davası; bir taşınmazın hukuka aykırı olarak tapuya tescili halinde tapu kaydının mahkeme aracılığıyla düzeltilmesi için açılan dava türüdür. Bir mülkün miras ya...
  • kira sözleşmesi örneği
    KİRA SÖZLEŞMESİ ÖRNEĞİ
    8 Temmuz 2021   Kira sözleşmesi örneğine çoğu kişi ihtiyaç duymuştur. Günlük hayatımızda en çok kullanılan sözleşme türlerinden birisidir. Herkes, hayatının belli bir döneminde bir kez de olsa...
  • Avukat Maaşları
    AVUKAT MAAŞLARI
    29 Eylül 2020   Avukatlık ve hukuk okumak bu ara çok popüler. Sürekli aldığımız sorular arasında “avukat maaşları ne kadar?” “hukuk okumak mantıklı mı?” soruları başı çekmeye başladı....
  • Yıllık İzin
    İSTİFA EDEN İŞÇİNİN HAKLARI
    12 Kasım 2018   İstifa eden işçinin hakları sanılanın aksine oldukça fazladır. İş yerinde yaşadığı olumsuzluklar veya daha iyi bir iş bulması nedeniyle her gün bir çok işçi...

BENZER BAŞLIKLAR

  • MOBBİNG NEDİR?
    MOBBİNG NEDİR?
    11 Kasım 2019   Mobbing nedir sorusu müvekkillerimizden en çok duyduğumuz sorulardan biridir. Hepimiz bu kavramı çokça duymuşuzdur. Birçoğumuz da çalıştığımız iş yerlerinde mobbinge maruz kalmışızdır. Peki ama...
  • İŞ KAZASI ZAMANAŞIMI
    İŞ KAZASI ZAMANAŞIMI
    4 Aralık 2019   İş kazası zamanaşımı süresi iş kazasına dayalı olarak maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkin olarak ya da iş kazası sonucu işçinin ölmesi sonucu destekten...
  • İŞ KAZASI TAZMİNAT HESAPLAMA
    İŞ KAZASI TAZMİNAT HESAPLAMA
    6 Aralık 2019   İş kazası tazminat davası, iş kazası geçiren işçinin hakları arasında en önemli olandır. İş kazası tazminat hesaplama bakımından dikkat edilmesi gereken husus; işçinin kaza...
  • SENELİK İZİN
    SENELİK İZİN
    11 Aralık 2020   Senelik izin hakkı, temel bir insani hak olup işçinin çalışma hayatında daha verimli olması açısından  gereklidir. Nitekim başta anayasamız olmak üzere birçok evrensel sözleşme...
  • ÜCRETLİ İZİN NEDİR?
    ÜCRETLİ İZİN NEDİR?
    26 Mart 2021   Yıllık ücretli izin, işçinin kanunen kendisine tanınmış bir haktır. Sene boyunca çeşitli zorluklarla mücadele ederek çalışan işçilerin dinlenebilmesi için çeşitli izinler verilir. Bu yazımızda...